Op weg naar de fusie - Fuseren stap voor stap

Fuseren stap voor stap

Hoewel het definitieve besluit tot herindeling pas op het laatste moment wordt genomen door de Eerste Kamer, beginnen we al veel eerder met fuseren. Maar drie gemeenten samenvoegen is makkelijker gezegd dan gedaan. Voor het zover is moet er heel wat gebeuren. Hoe verloopt zo’n fusieproces eigenlijk? En wat gebeurt er ondertussen met de drie gemeenten?
 
Om te fuseren moet een procedure volgens de Algemene regels herindeling (Arhi) worden gevolgd. Arhi is een wet die stap voor stap beschrijft wat er moet gebeuren om tot een gemeentelijke herindeling te komen. Bijvoorbeeld wie wat moet doen en welke termijnen daarvoor staan. In de wet Arhi is ook terug te vinden hoe moet worden omgegaan met bepaalde bevoegdheden, voorschriften en rechten. Hoe een nieuwe gemeenteraad moet worden gekozen of wat de gevolgen zijn voor de medewerkers van de betrokken gemeenten.
 
1e Arhi-besluit
Het initiatief tot het opstarten van deze procedure kan worden genomen door de gemeenten zelf, door de provincie of door de minister. In ons geval  hebben de gemeenten zelf het voortouw genomen. Dit gebeurde met het ondertekenen van een intentieverklaring waarin de fusiegemeenten zich positief uitspraken over een voorstel tot vrijwillige herindeling. In maart 2008 werd het eerste Arhi besluit genomen door de raden van de drie gemeenten. Tijdens informatiebijeenkomsten werden de argumenten voor dit besluit aan de inwoners uitgelegd. Daarna volgde een termijn van inzage. Iedereen mocht reageren.  Belanghebbenden hadden acht weken de tijd om hun zienswijze in te dienen.
 
2e Arhi-besluit
In het tweede Arhi-besluit van juni 2008. gaven de te fuseren gemeenten een reactie op de ingediende zienswijzen. Het herindelingsontwerp dat ter goedkeuring aan de gemeenteraden werd voorgelegd bevatte onder meer een omschrijving van de nieuwe gemeente. Een omschrijving van de huidige gemeenten, het bestuurlijke traject, kerncijfers en de motivatie voor de fusie. De conclusie van het advies is dat met deze fusie een stevige, toekomstbestendige gemeente tot stand komt. Een gebied met een eigen identiteit: landelijk met een sterk groen en blauw karakter en een stedelijk accent. Een vitaal en rijk gemeenschapsleven en een sterke en diverse economische structuur. Zij voldoet aan het Beleidskader Gemeentelijke Herindeling van het ministerie van Binnenlandse Zaken en laat de weg open voor een evenwichtige bestuurlijke toekomst in en van West-Friesland.
 
De provincie aan zet
Dit totaalplaatje wordt vervolgens doorgezonden aan het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland. Zij beoordelen het voorstel op samenhang en regionale bestuurskracht en of het geen belemmeringen vormt voor de bestuurlijke toekomst van de regio West-Friesland. Naar aanleiding van alle ingezonden stukken komt de provincie zelf  met een advies.
 
Het woord is aan de minister
De provincie stuurt vervolgens het herindelingsvoorstel, voorzien van positief advies naar de minister voor de parlementaire behandeling. Dat neemt ruim een jaar in beslag. Bij de parlementaire behandeling wordt bijvoorbeeld gekeken of er genoeg draagvlak voor de fusie is. Of de nieuwe gemeente voldoende bestuurskracht heeft. Of de nieuwe gemeente een samenhangend geheel is op cultureel, sociaal, economisch en geografisch gebied. Omliggende gemeenten mogen niet vast komen te zitten door de nieuwe gemeente. En de nieuwe gemeente moet ruimte hebben om haar taken, dus ook grensoverschrijdende knelpunten, uit te voeren.
 
Binnen vier maanden doet de minister dan een voorstel over de herindeling aan de ministerraad. De ministerraad neemt een besluit en stuurt dit naar de Raad van State, die een advies uitbrengt. Dit advies moet als wetsvoorstel door de Staten-Generaal (Tweede en de Eerste Kamer) worden goedgekeurd. Als dat is gebeurd, is de herindeling op 1 januari van het jaar volgend op het jaar waarin het wetsvoorstel is goedgekeurd, een feit. Tenminste, als deze goedkeuring is gegeven voor 1 augustus. De goedkeuring wordt gepubliceerd in de Staatscourant. Gemeentelijke herindelingen gaan dus per kalenderjaar in, dat betekent dat onze nieuwe gemeente per 1 januari 2011 kan ingaan.
 
De samenwerking is al begonnen
Vanaf het moment dat de gemeenten hun voorkeur tot fusie formeel uitspraken, startte het fusieproces. Er moest worden nagedacht over een strategische visie voor de nieuwe gemeente. Wat voor soort gemeente willen we vormen? Op welke wijze wordt de dienstverlening naar de burgers toe vormgegeven? Maar ook op het gebied van bijvoorbeeld ICT is veel werk te verrichten. Drie organisaties moeten straks probleemloos in elkaar schuiven: alle regels, verordeningen, en werkprocessen moeten op elkaar worden afgestemd. Een zeer omvangrijk proces.
 
Nieuwe gemeente, nieuw bestuur
De drie fusiegemeenten bereiden gezamenlijk de fusie voor. De raden vormen samen de fusieraad, het hoogste orgaan in projectorganisatie van de fusie. Ook het college van B&W, de gemeentesecretarissen en de medewerkers denken en werken allemaal mee aan het vormen van één nieuwe organisatie. Ondertussen komen er gemeenteraadverkiezingen gevolgd door coalitiebesprekingen voor de gemeenteraad van de nieuwe gemeente. Een nieuw college van B&W moet worden gevormd. De nieuwe gemeenteraad en college zullen worden beëdigd zodra de nieuwe gemeente van start gaat. Tot die tijd blijven de fusiegemeenten nauw samenwerken. Er start een procedure voor de benoeming van de nieuwe burgemeester. Zodat per 1 januari 2011 de nieuwe gemeente, zij het met een waarnemend burgemeester, slagvaardig van start gaat.